به گزارش خبرآنلاین، روزنامه اطلاعات نوشت: سیاستهای نادرست اقتصادی باعث شده است تا مناطق آزاد کشور به جای تمرکز بر توسعه کیفی، به رشد کمی ادامه دهند، اما در بین این تعداد زیاد مناطق آزاد، هیچکدام توان رقابت با مناطق آزاد کشورهای همسایه را ندارند.
انگیزه اصلی فعالیت مناطق آزاد ایران، تمایل به عبور از موانع واردات کالاهایی مانند خودرو، لوازم خانگی، منسوجات و سایر اقلام مصرفی است که در سرزمین اصلی با تعرفههای بالا مواجهاند، اما آمار دقیقی درباره نسبت کالاهای وارداتی به مصنوعات صادراتی از این مناطق وجود ندارد. گزارشهای منتشر شده درباره عملکرد مناطق آزاد نیز تفکیک دقیق صادرات مواد نفتی و خام از سایر مصنوعات با ارزش افزوده بالا را ارائه نمیکنند.
علاوه بر این، با گذشت چهار دهه از فعالیت مناطق آزاد در ایران، کیفیت خدمات ارائه شده در این مناطق تفاوت چندانی با سرزمین اصلی ندارد. یعنی قوانین و رویههای تجاری و صنعتی تا حد زیادی مشابه ضوابط شهرکهای صنعتی سرزمین اصلی است.
مشکل دیگر سرعت کند توسعه زیرساختهای سرمایهگذاری در این مناطق است که انگیزهای برای جلب مشارکت فعالان اقتصادی ایجاد نمیکند. به عنوان نمونه، ساخت پل خلیج فارس در منطقه آزاد قشم که در ۳۵ سال گذشته تنها به چند پایه بتونی محدود مانده، نشاندهنده ضعف عملکرد در بخش زیرساختها است. در دیگر مناطق آزاد کشور نیز امکانات حمل و نقل کالا و مسافر، آب، برق، گاز، مخابرات و سایر نیازهای سرمایهگذاری صنعتی شباهت زیادی به مناطق دیگر داشته و مزیتهای تبلیغی آنها واقعی نیستند.
مناطق آزاد ایران در طی ۴ دهه گذشته باید در زمینههایی مانند ایجاد شرکتهای مشترک بینالمللی، سرمایهگذاری، خدمات استارتاپی، بهرهگیری از فناوریهای برتر، تولید، تجارت، بانکداری، بیمه، حمل و نقل و غیره پیشرفتهتر از سایر نقاط کشور میبودند، اما آیا چنین بوده است؟!
آیا توافقنامههای متعدد داخلی و خارجی امضا شده برای حضور بنگاههای پیشرو در مناطق آزاد به واقع به اجرا درآمدهاند یا صرفاً در بایگانی این مناطق و به عنوان گزارش عملکرد مدیریتی باقی ماندهاند؟!
دلایل مطرح شده از سوی مدیران این مناطق برای ضعف سرمایهگذاری بیشتر شبیه به توجیه ناکارآمدی و فرار از مسئولیت است، چرا که مناطق آزاد کشورهای همسایه با امکانات بسیار کمتر به موفقیتهای قابل توجهی دست یافتهاند.
پس از سالها از تأسیس مناطق آزاد تجاری و مناطق ویژه اقتصادی، لازم است گزارش شفافی از میزان موفقیتهای سرمایهگذاری، تولید و تجارت هر یک به صورت تفکیکی منتشر شود تا ضرورت ادامه فعالیت آنها مشخص گردد. از سوی دیگر، اگر این مناطق دستاورد قابل توجهی در بهبود فضای کسب و کار برای تولیدکنندگان و تجار داشتهاند، باید بتوان این تجربیات را (خصوصاً در دوره تحریمهای شدید) به سرزمین اصلی انتقال داد.
شاید وقت آن رسیده است که به جای تأسیس صد منطقه آزاد تجاری، به فکر ایجاد یک دهکده اقتصادی پایدار باشیم.
17302